بازار مسکن ایران با بحرانی عمیق روبهروست؛ از یکسو رشد قیمتها همچنان ادامه دارد و از سوی دیگر توان مالی خانوارها برای خرید یا ساخت مسکن کاهش یافته است. در این میان، یکی از عوامل کمتر دیدهشده اما بسیار کلیدی، مسئله «زمین» است.
دولت برای مقابله با «پدیده نگهداری زمین» بهویژه در تهران و شهرهای بزرگ، از وظیفه قانونی شهرداریها و سازمان ثبت اسناد و املاک در «اخذ عوارض ۲ تا ۶ درصدی از مالکان زمینهای بلااستفاده» استفاده میکند
بر اساس آمار رسمی تا ۳۱ اردیبهشت ماه امسال در قالب طرح جوانی جمعیت ۴۰ هزار و ۶۳۹ قطعه زمین به خانوارهای دارای ۳ فرزند واگذار شده است.
مهمترین تأثیر بیکاری بر تأمین مسکن، کاهش یا نبود درآمد است. وقتی فردی شغلی ندارد، طبیعتاً توان پرداخت اجاره یا خرید خانه را از دست میدهد. حتی اگر درآمد ناپایدار و جزئی داشته باشد، کالاهای ضروری و نیازهای اولیه مانند غذا و بهداشت در اولویت خواهند بود و در نتیجه نرخ فقر مسکن نیز افزایش خواهد یافت.
تغيير شکل فرونشست در پايتخت از حالت «پهنهاي» و تدريجي به «هالهاي» و ناگهاني؛ نقطهاي از جنوب تهران درگير «جهش سه برابري فرونشست زمين» نسبت به سالهاي ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۱ شده است
کارشناس حوزه مسکن با انتقاد از ساختار فعلی بازار ملک و زمین در ایران، این حوزه را «گلوگاه تاریخی رفاه» و منبع فشار دائمی بر معیشت مردم دانست. وی با تأکید بر احتکار گسترده زمین توسط دولت، به آمار ۱.۸ میلیون هکتار زمین بلاتکلیف در اختیار سازمان ملی زمین و مسکن اشاره کرد.
یک کارشناس مسکن گفت: حتی با وجود هزینههای آمادهسازی، واگذاری زمین همچنان از نظر اقتصادی توجیهپذیر است و ارزش نهایی زمین همچنان سودآور خواهد بود.
عليرضا سرحدی، كارشناس بازار مسكن گفت: واگذاری زمين به انبوهسازان در شرايط كنترلشده و با نظارت دولت، میتواند به عنوان يک راهكار موثر برای كاهش بحران مسكن در كشور مطرح شود.
بهنظر کارشناسان، در شرایط فعلی اقتصاد ایران، عرضه زمین به بخش خصوصی یکی از مؤثرترین و در عین حال اجراییترین راهکارها برای خروج از بحران مسکن است.